Alles over piekeren

Vorige Artikel 5 van 5

Wacht? Piekeren is positief?

Iedereen piekert wel eens en daar is helemaal niks mis mee! Een afspraak waar je tegenop ziet, een presentatie die je moet geven, keuzes die je moet maken of to do’s die nog op je lijstje staan. Allemaal redenen waar je over kunt gaan piekeren. De kern van piekeren zit hem erin dat je een oplossing probeert te zoeken voor problemen die je op dat moment hebt. De gedachten komen steeds terug en er lijkt geen eind aan te komen. In plaats van dat jij je gedachten de baas bent, worden je gedachten de baas over jou. En dat is ook waar het verschil zit tussen denken en piekeren. Nadenken leidt vaak tot een oplossing, terwijl piekeren leidt tot een eindeloze reeks gedachten die maar in je hoofd rond blijven gaan zonder dat er een oplossing komt. Die gedachten beginnen vaak met de woorden: “wat als...?” of “stel je voor dat...?” 

Het is goed om te zien dat piekeren ‘normaal’ is. Piekeren geeft een signaal af. Als je regelmatig over een bepaald onderwerp piekert, dan vindt je dat onderwerp blijkbaar heel belangrijk. Dan kan je het piekeren ook voor lief nemen. Zie het piekeren als iets dat bij je hoort. Net zoals dat je soms verdrietig bent of even niet zo lekker in je vel zit. Het ene moment pieker je en het volgende moment niet. Door het als normaal te gaan zien, kan je piekeren makkelijker accepteren en loslaten. Pieker je veel en belemmert het je leven, dan is het goed om er wat aan te doen (en lees dan vooral verder), maar als je er nog enige controle over hebt is het goed om het nut ervan in te zien.

Ben jij een piekeraar? Vecht dan niet tegen de gedachten in je hoofd! Weet dat pijn en zorgen bij het leven horen. Het is een misvatting dat je klachtenvrij en altijd gelukkig door het leven moet wandelen en dat dat je wel lukt als je maar hard genoeg je best doet. Sommige klachten kunnen niet opgelost worden. Je hoeft bijvoorbeeld niet helemaal van je angst af, maar het moet niet onprettig of belemmerend zijn. Laat het als goede raadgever dienen. Wat ook een leuke manier is om met piekergedachten of angsten om te gaan is om er de draak mee aan te steken. Maak grappen over je zorgen, zeg het heel vaak hardop en het verliest zijn lading. Daarna kun je niet meer terug naar die zware lading van het woord, omdat er in je brein een nieuwe verbinding is aangelegd en er een nieuwe associatie is gemaakt.

Piekeren is de verkeerde kant op fantaseren

Wanneer heb je dan geen controle meer over het piekeren? Het is bij piekeren zo dat je je zorgen maakt om dingen die nog moeten gebeuren, die misschien nooit zullen gebeuren of dingen waar je niets aan kunt doen. We piekeren omdat we het gevoel hebben dat het piekeren helpt om beter met deze problemen om te gaan en we alles op een rijtje kunnen zetten. Uiteindelijk kan veel piekeren leiden tot stress, angst en somberheid. Bovendien kan het veel tijd en energie gaan kosten. Loopt het uit de hand dan wordt er gesproken over een gegeneraliseerde angststoornis. Daarbij is iemand voortdurend gespannen en piekert over werk, kinderen, liefde, de toekomst etc. etc. Dit kan uiteindelijk leiden tot depressies, slecht slapen en vele andere klachten. Is het zo ernstig, dan is de kans dat het zich gewoon oplost heel klein. Er moet dan echt iets actiefs aan het piekeren gedaan worden, met de nadruk op DOEN want van NADENKEN komt alleen maar meer NADENKEN. Het piekeren en daarmee de bijbehorende emotie wordt anders in stand gehouden.

Oplossingen

Ben jij een piekeraar? Dan is het goed om te bekijken in hoeverre het je leven belemmert. Ingrijpen hoeft pas als het je leven gaat beheersen. Dan is het goed om naar de huisarts te gaan en je zorgen te bespreken. Tot die tijd zijn er nog een aantal huis-tuin-en keukenmiddeltjes die je kunnen helpen tegen het piekeren.

  1. Maak een lijst met dingen waar je ’s nachts wakker van ligt, waar je je zorgen over maakt en waar je bang voor bent. Laat de lijst een dag liggen en kijk er dan nog een keer naar. Pak een rode pen en streep alles van je lijst waarvan je weet dat het geen zin heeft om je er druk over te maken. Blijft er nog wat over op je lijst? Sta jezelf toe om daar elke dag 15 minuten over te piekeren (piekerkwartier). Maak er piekertijd van: deze tijd van de dag mag je er over piekeren, de rest van de dag is piekerloos. Maak deze afspraak met jezelf als je op andere momenten wil piekeren en richt je aandacht op dat moment bewust op iets anders.
  2. Schrijf de piekergedachten van je af tijdens het piekerkwartier. Stop na 15 minuten acuut met schrijven en richt je aandacht op iets anders. Als je piekert dan blijf je hangen in negatieve gedachten. Je ervaart continue dezelfde zorgen. Door het van je af te schrijven gebeuren er een aantal dingen die het piekeren helpen verminderen. Je wordt namelijk gedwongen je gedachten te ordenen en onder woorden te brengen. Daardoor worden je zorgen inzichtelijker. Dit maakt het ook gemakkelijker de situatie te overzien en krijg je een gevoel van controle terug. Doordat ze op papier staan durft je brein de gedachten los te laten, omdat je onderbewuste erop kan vertrouwen dat je ze niet zult vergeten. Dus koop een notitieboekje en schrijf elke dag voor het slapen gaan kort je zorgen op.
  3. Toets je piekergedachten. Zijn ze eigenlijk waar? Hoe groot is de kans dat ze uitkomen? Bedenk daarvoor eerst een rampscenario (en overdrijf!) en daarna het best denkbare scenario (en weer lekker overdrijven!). Daarna maak je de stap naar een realistisch scenario: beschrijf een scenario dat het midden houdt tussen het rampverhaal en de ideale versie.

Wordt als een kat

Een andere tip die kan helpen is om meer in het moment te leven. Mindfulness helpt bij het verminderen van piekeren. Wanneer je mindful bent, leef je volledig in het moment. Het piekeren wordt minder als je mindfulness beoefent. Door te oefenen om je aandacht naar je zintuigen en ademhaling te richten, leef je meer in het moment en heb je geen tijd om na te denken. Daarnaast zijn er verschillende ontspanningsoefeningen die kunnen helpen. Waar ik vaak gebruik van maak is de spierontspanningsoefening van Jacobson (https://ggzdrenthe.nl/ontspanningsoefeningen), maar daarnaast zijn er vele apps die je hierbij kunnen helpen.

Oh en wist je dat je het ook af kan kijken bij hoe katten leven? Zij kennen de ware kunst van leven in het moment. Zij kunnen urenlang naar een aquarium staren, zonder allerlei andere gedachten in hun hoofd of dingen waar ze zich zorgen over maken. Zij zitten en kijken. Zijn in het moment. Ben je ook zo fan van katten en wil je weten wat je allemaal van ze kan leren, lees dan vooral eens deze boeken:

- Hoe een kat ons kan leren gelukkig en mindful te zijn
- Doe en denk als een kat

Piekeren bij kinderen

Piekert je kind veel? Dan wil je natuurlijk graag weten wat je er aan kan doen! Ook bij kinderen kan piekeren normaal zijn. Zijn kinderen langer dan 6 maanden erg bezorgd, piekeren ze erg veel en hebben ze moeite om dat piekeren onder controle te houden dan is er sprake van een piekerstoornis. Het gaat vaak over gewone dingen zoals onvoldoendes halen, niet aardig gevonden worden door anderen, maar ook over het nieuws, ziek zijn etc. De zorgen over alledaagse dingen zijn vaak niet nodig, maar kinderen met een piekerstoornis kunnen ze niet tegenhouden. Omdat het piekeren vaak over meerdere dingen gaat, wordt de angst ‘gegeneraliseerd’ genoemd. Hoe het komt dat een kind een piekerstoornis ontwikkelt, is onduidelijk. Bekend is wel dat er sprake is van familiaire aanleg. Pieker jij of iemand in de familie veel, dan is de kans groter dat je kind dat ook gaat doen.

Het probleem is dat door die angsten kinderen situaties uit de weg gaan. Ze gaan het vermijden, wat een begrijpelijke reactie is. Vermijden geeft op de korte termijn ontspanning en rust, maar op de lange termijn is het schadelijk. De angst gaat er namelijk niet mee weg en kan juist toenemen. Het kind krijgt namelijk geen kans om te ontdekken dat niet gebeurt waarvoor het bang is. Bijvoorbeeld dat er niets naars gebeurt wanneer het een toets moet maken of wanneer het een hond aait. Of je kind heeft door het piekeren moeite met inslapen en komt daardoor heel vaak uit bed om om geruststelling te vragen. Die geruststelling werkt op de korte termijn angstverminderend, maar op de lange termijn zorgt het er voor dat het kind geruststelling nodig blijft hebben en niet meer alleen durft te slapen.

Bij het ontstaan en blijven bestaan van angst zijn gedachten belangrijk. Angst zorgt er namelijk voor dat je kind het gevaar groter inschat dan dit echt is. Je kind denkt bijvoorbeeld dat anderen hem zullen uitlachen, terwijl de kans daarop maar heel klein is. Daardoor zal het kind ook sneller contact met anderen uit de weg gaan. Dat is jammer, want zo merkt het niet dat het helemaal niet wordt uitgelachen. Je kind komt zo in een negatieve spiraal terecht. Hierdoor blijft de angst bestaan en kan het zo erg worden dat er een piekerstoornis ontstaat. Angststoornissen komen veel voor. 1 op de 5 kinderen krijgt er mee te maken. Met name bij oudere kinderen.

Piekert je kind over van alles? Meer dan nodig is? Je kind heeft hulp nodig als het piekeren zijn of haar normale, dagelijkse bezigheden belemmert. Zoals op tijd in slaap vallen, zich druk maken over prestaties op school, gezondheid van familieleden of contact met vriendjes. Of als het leren niet meer gaat door het piekeren. Zoek hulp bij de huisarts als je kind hierbij begeleiding nodig heeft.

Tijd om hulp in te schakelen

Cognitieve gedragstherapie (CGT) is een goede behandeling bij angst. Dit omdat het gedrag en de gedachten de angst in stand houden. Tijdens de behandeling gaat het kind actief werken aan het veranderen daarvan. Ook belangrijk bij CGT is dat je leert door dingen te ervaren. Dat alles gebeurt stap voor stap. Samen met de behandelaar gaat het kind oefeningen doen met de situaties die het spannend vindt (exposure). Stel dat je kind bang is om jou alleen te laten, omdat het denkt dat jou iets overkomt. Gebeurt er echt iets wanneer hij niet bij je is? Hierdoor leert je kind dat zo’n situatie niet zo vreselijk is als het dacht. Dat jou niets overkomt. Je kind merkt dus dat de vreselijke dingen die het had bedacht niet gebeuren. Hoe vaker je kind oefent, hoe meer de angst afneemt. Je kind krijgt tijdens de behandeling soms ook oefeningen voor ontspanning en ademhaling (bijvoorbeeld de Jacobsen). Hierdoor krijgt het meer controle over de angstgevoelens. Daarnaast gaat je kind aan de slag met de manier van denken die hoort bij angst en zijn piekergedachten. Zijn de gedachten reëel? En helpen ze je kind of zorgen ze eigenlijk alleen maar voor meer piekeren? Samen met de behandelaar kijkt het kind welke gedachten niet kloppen en welke gedachten niet helpen. Daarna gaat je kind deze gedachten zo nodig wijzigen naar helpende gedachten.  Dus door samen actief aan de slag te gaan met zijn of haar gedrag en gedachten, wordt de negatieve spiraal van gedachten, gevoelens en gedrag doorbroken. Bedenk wel dat het moed vergt om datgene weer te doen dat je het liefst vermijdt. Vaak neemt daardoor de angst in het begin toe. Maar die angst wordt langzaam minder.

Interessante boeken

Wil je meer weten? Kijk dan eens bij onderstaande boeken!:

Voor volwassenen:

- De gelukkige piekeraar
- Uit je hoofd in je leven

Voor kinderen:

- Wat kun je doen als je te veel piekert
- Baas van de piekerfabriek

Wil je meer weten? Vraag gerust!

x Annemiek

© 2018 - 2020 Robodotjes | sitemap | rss | webwinkel beginnen - powered by Mijnwebwinkel